🌿 Gıdalar ve Bitkiler 🌿
Tarhaşkuk - Taraxacum officinale / Cichorium intybus
Serbest metin
Tarhaşkûk (Karahindiba / Yaban Hindibası)
Mahiyeti Hakkında: Mahiyeti malumdur ve hindiba çeşitlerindendir, yani yaban hindibasına(hindiba-i berriyyeye) ıtlak olunur diye yazılıdır ve hindiba kısmında Kanun’da dahi zikrolundu. Tabiatı Hakkında: Soğukluğu rutubetinden fazladır, lakin rutubeti dahi vardır her ne kadar soğukluğundan az olur ise ve tafsilatı hindiba kısmında geçmiştir. Özellikleri Hakkında: Soğutucudur ve açıcı/fethedicidir(müfettihtir). Göz Organları Hakkında: Onda olan sütlülük göz beyazını yıkayıcı-temizleyicidir(calidir). Beslenme Organları Hakkında: Özsuyu ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) faydalıdır ve karaciğerde olan tıkanıklıkları açar. Zehirler Hakkında: Zehirlere mukavemet eder, sokmalar(lüsu') üzerine yakı olunur, hususen yakısı akrep sokmasına ziyade faydalıdır. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Yaban Hindibası(Hindiba-yı berri): Yaban kasnisidir. Ona tarhaşkuk dahi derler. Yaprağı ufacık olur derler. İki karış uzunu olur. Ufacık gökçe(asumanice) çiçekleri olur. Eğer akrep ve arı soktuğuna ve dört günlük sıtmaya(rıb' ısıtmasına) fayda ede. Eğer yaprağının suyunu göze sürtseler perdelerine fayda eder. Eğer ezip içseler sıtmalara fayda ede. Mideyi kuvvetli ve tabaklar(debg ede). Ve ağılı canavarlar soktuğuna vursalar fayda ede. Ne zaman suyunu içseler ve kan tükürmeyi defeder ve susuzluğu keser, iştah getirir, tıkanıklıkları açar, hıltları hafif(latif) eder, dört günlük sıtmaya ve ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) fayda ede. Ne zaman içseler kalbi kuvvetli eder içseler veya yakı etseler ve akrep soktuğuna fayda ede ve ağılara(zehirlere) fayda ede, zararlarını defeder, öldürücü otlardan kurtarır, sıksalar suyunu zeytinyağıyla içseler. Eğer sütünü gözde olan aka damlatsalar akını gidere. Ve ciğerde sıcak veremden olan ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) fayda eder.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Tarhaşkuk: Yabani hindibadır. Birinci derecede soğuk ve kurudur. Panzehir(tiryâkiyyet) özelliğine haiz olduğu için kalbi kuvvetlendirmeye dahil olur. Bu hem içilir hem merhem gibi sürülür.
[İbni Sina - Edviye-i Kalb]
Mahiyeti Hakkında: Mahiyeti malumdur ve hindiba çeşitlerindendir, yani yaban hindibasına(hindiba-i berriyyeye) ıtlak olunur diye yazılıdır ve hindiba kısmında Kanun’da dahi zikrolundu. Tabiatı Hakkında: Soğukluğu rutubetinden fazladır, lakin rutubeti dahi vardır her ne kadar soğukluğundan az olur ise ve tafsilatı hindiba kısmında geçmiştir. Özellikleri Hakkında: Soğutucudur ve açıcı/fethedicidir(müfettihtir). Göz Organları Hakkında: Onda olan sütlülük göz beyazını yıkayıcı-temizleyicidir(calidir). Beslenme Organları Hakkında: Özsuyu ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) faydalıdır ve karaciğerde olan tıkanıklıkları açar. Zehirler Hakkında: Zehirlere mukavemet eder, sokmalar(lüsu') üzerine yakı olunur, hususen yakısı akrep sokmasına ziyade faydalıdır. [İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Yaban Hindibası(Hindiba-yı berri): Yaban kasnisidir. Ona tarhaşkuk dahi derler. Yaprağı ufacık olur derler. İki karış uzunu olur. Ufacık gökçe(asumanice) çiçekleri olur. Eğer akrep ve arı soktuğuna ve dört günlük sıtmaya(rıb' ısıtmasına) fayda ede. Eğer yaprağının suyunu göze sürtseler perdelerine fayda eder. Eğer ezip içseler sıtmalara fayda ede. Mideyi kuvvetli ve tabaklar(debg ede). Ve ağılı canavarlar soktuğuna vursalar fayda ede. Ne zaman suyunu içseler ve kan tükürmeyi defeder ve susuzluğu keser, iştah getirir, tıkanıklıkları açar, hıltları hafif(latif) eder, dört günlük sıtmaya ve ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) fayda ede. Ne zaman içseler kalbi kuvvetli eder içseler veya yakı etseler ve akrep soktuğuna fayda ede ve ağılara(zehirlere) fayda ede, zararlarını defeder, öldürücü otlardan kurtarır, sıksalar suyunu zeytinyağıyla içseler. Eğer sütünü gözde olan aka damlatsalar akını gidere. Ve ciğerde sıcak veremden olan ödem/şişkinlik hastalıklarına(istiskaya) fayda eder.
[Davud-u Antaki - El Tezkire]
Tarhaşkuk: Yabani hindibadır. Birinci derecede soğuk ve kurudur. Panzehir(tiryâkiyyet) özelliğine haiz olduğu için kalbi kuvvetlendirmeye dahil olur. Bu hem içilir hem merhem gibi sürülür.
[İbni Sina - Edviye-i Kalb]
Orijinal Tarihî Metin
Eserin özgün nüshasından aktarılmıştır.
Tarhaşkûk (Karahindiba / Yaban Hindibası)
Fi’l-Mâhiyyeti: Mâhiyyeti ma'rûfedür ve hindibâ esnâfındandur, ya'nî hindibâ-i berriyyeye ıtlâk olınur deyu muharrerdür ve hindibâ resminde Kânûn’da dahı zikr olındı.
Fi't-Tab'ı: Bürûdeti rutûbetinden ekserdür, lâkin rutûbeti dahı vardur her ne kadar bürûdetinden ekall olur ise ve tafsîli hindibâ resminde mürûr eyledi.
Fi’l-Havâssi: Müberriddür ve müfettihdür.
Fi-A'zâi'l-Ayn: Oñda olan lebeniyyet beyâz-ı aynı câlîdür.
Fi-A'zâi'l-Gızâi: Usâresi istiskâya nâfi'dür ve kebidde olan süddeleri teftîh eder.
Fi's-Sümûm: Sümûma mukâvemet eder, lüsu' üzere dımâd olınur, husûsan dımâdı akreb sokmasına ziyâde nâfi'dür.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Fi’l-Mâhiyyeti: Mâhiyyeti ma'rûfedür ve hindibâ esnâfındandur, ya'nî hindibâ-i berriyyeye ıtlâk olınur deyu muharrerdür ve hindibâ resminde Kânûn’da dahı zikr olındı.
Fi't-Tab'ı: Bürûdeti rutûbetinden ekserdür, lâkin rutûbeti dahı vardur her ne kadar bürûdetinden ekall olur ise ve tafsîli hindibâ resminde mürûr eyledi.
Fi’l-Havâssi: Müberriddür ve müfettihdür.
Fi-A'zâi'l-Ayn: Oñda olan lebeniyyet beyâz-ı aynı câlîdür.
Fi-A'zâi'l-Gızâi: Usâresi istiskâya nâfi'dür ve kebidde olan süddeleri teftîh eder.
Fi's-Sümûm: Sümûma mukâvemet eder, lüsu' üzere dımâd olınur, husûsan dımâdı akreb sokmasına ziyâde nâfi'dür.
[İbni Sina - El Kanun fi't-Tıbb]
Yorumlar
Yorumlar yükleniyor…
Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.